De voordelen van het CISG bij internationale koopovereenkomsten

Internationale koopovereenkomsten: Waarom het Weens Koopverdrag ofwel het CISG meestal de betere keuze is voor exporteurs en importeurs

Het Weens Koopverdrag– Toepassing of uitsluiting?

Het Weens koopverdrag, officieel het Verdrag van de Verenigde Naties inzake internationale koopovereenkomsten betreffende roerende zaken (CISG) genoemd, is automatisch van toepassing op grensoverschrijdende koopovereenkomsten tussen partijen die gevestigd zijn in verschillende verdragsstaten.

Omdat Nederland en Duitsland beide partij zijn bij het CISG, geldt het Weens koopverdrag automatisch bij het afsluiten van een koopovereenkomst tussen een Nederlandse en een Duitse zakenpartner, tenzij deze het CISG uitdrukkelijk uitsluiten in de koopovereenkomst.

Van belang voor de praktijk: Het CISG kan conform art. 6 CISG geheel of gedeeltelijk door partijen worden uitgesloten, mits beide partijen dit duidelijk en expliciet kenbaar maken. Een enkele rechtskeuze voor ‘Nederlands recht’ of ‘Duits recht’ volstaat doorgaans niet als uitsluiting van het CISG, aangezien het CISG onderdeel uitmaakt van zowel het Nederlandse als het Duitse recht. In de koopovereenkomst resp. in de algemene voorwaarden moet er dus een expliciete bepaling zijn opgenomen, waarin de uitsluiting van het CISG is geregeld en deze bepaling moet correct geformuleerd zijn om rechtsgeldig te zijn.

Praktijkwaarnemingen: Waarom bedrijven het CISG vaak té snel uitsluiten

In de praktijk valt op dat Nederlandse bedrijven met hun Duitse klanten vaak Duits recht overeenkomen. Daarbij sluiten bedrijven en hun adviseurs het CISG in contracten nogal snel uit, zonder zich te verdiepen in de specifieke voordelen ervan. Achterliggende oorzaak is dikwijls dat de structuren van het nationale recht nu eenmaal vertrouwd zijn en men niet voldoende bekend is met de concrete bepalingen en voordelen van het CISG. Daarbij wordt over het hoofd gezien dat de uitsluiting van het CISG kan leiden tot nadelen, zoals een voor de leverancier nadelig regresrecht of een strengere toepassing van dwingende bepalingen uit het Duitse burgerlijk wetboek (BGB) bij export.

Voordelen van het CISG bij export naar Duitsland: – geen verhaal van schade op de Nederlandse leverancier

Voor exporterende Nederlandse bedrijven die met hun Duitse zakenpartners Duits recht overeenkomen en vanuit Nederland goederen naar Duitsland leveren, biedt de toepassing van het CISG belangrijke voordelen. Een centraal voordeel is dat de strenge Duitse regels met betrekking tot regres en gebreken (art. 478, 445a BGB) niet gelden, in het bijzonder de bewijslastomkering en tal van dwingende normen die de leverancier onder het Duitse kooprecht vaak zwaarder belasten. In plaats daarvan geldt het meer flexibele systeem van het CISG. Hierdoor kunnen bedrijven de aan het Duitse recht verbonden risico’s van leveranciersregres grotendeels omzeilen.

Praktijkvoorbeeld: Verhaal van schade op de Nederlandse leverancier

Casus

Een Nederlandse exporteur levert defecte remschijven aan een Duitse fietsenhandelaar. Deze verkoopt daaruit samengestelde fietsen aan Duitse consumenten, die kort na de aankoop het gebrek melden en aanspraak maakt op garantie.

Aansprakelijkheid van de handelaar jegens de consument

Omdat sprake is van een consumentenkoop in de zin van art. 474 BGB, is de fietsenhandelaar verplicht deze garantie kosteloos na te komen. De omkering van de bewijslast op grond van het Duitse consumentenrecht vergemakkelijkt de handhaving voor de consument aanzienlijk – de handelaar kan zijn aansprakelijkheid nauwelijks ontlopen.

Regres van de handelaar op de  leverancier

De fietsenhandelaar neemt vervolgens regres op de Nederlandse  leverancier:

De handelaar kan alle nakomingskosten zonder ingebrekestelling vergoed krijgen (art. 445a lid 1 BGB).

Nadeel voor de leverancier en vergelijking met het CISG

Het regres treft de Nederlandse leverancier hard: de aansprakelijkheid geldt ongeacht schuld. Dwingende bepalingen laten nauwelijks ruimte voor contractuele vrijheid. Is daarentegen het CISG van toepassing, dan vervalt dit starre regresregime. De aansprakelijkheid en risicoverdeling kunnen in het kader van de koopovereenkomst flexibel worden geregeld – een wezenlijk voordeel voor exporterende bedrijven.

Nadelige bepalingen van het CISG kunnen contractueel worden aangepast, zodat leveranciers hun aansprakelijkheid gericht en beheerst kunnen vormgeven. Vanuit het perspectief van exporterende bedrijven is het daarom strategisch vaak beter om een expliciete toepasselijkheid van het CISG in het contract op te nemen.

Voordelen van het CISG bij import uit Duitsland: Schadevergoeding zonder schuld

Ook bij de inkoop van goederen uit Duitsland, kunnen (Nederlandse) importeurs profiteren van het CISG. Het Weens Koopverdrag kent namelijk, vergeleken met het Nederlandse en Duitse systeem, een zeer flexibele en ver strekkende schadevergoedingsregeling die in principe geen schuld van de verkoper vereist. Voor Nederlandse importeurs betekent dit dat zij eenvoudiger schadevergoeding kunnen eisen zonder dat zij schuld van de verkoper hoeven aan te tonen – een doorslaggevend voordeel in de internationale handel. Het CISG bevat weliswaar ook ongunstige bepalingen voor de koper. Deze kunnen echter contractueel worden uitgesloten.

Conclusie voor de praktijk

Het CISG is vaak de juridisch zekere en economisch zinvollere keuze voor internationaal opererende bedrijven. Het te snel uitsluiten van het Weens Koopverdrag brengt het risico met zich mee dat men vervalt in nationale rechtsstelsels met dwingende, vaak nadeliger aansprakelijkheidsregels en regresbepalingen. Internationaal actieve bedrijven doen er daarom verstandig aan het CISG niet ongezien uit te sluiten, maar zorgvuldig te onderzoeken of het CISG in het concrete geval voordelen biedt.