De nieuwe Europese verpakkingsverordening: wat betekenen de regels over (om)verpakkingen voor bedrijven?

De Europese verpakkingsverordening, beter bekend als de PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), is sinds 12 augustus 2026 van toepassing. Ook in Duitsland is op die datum het nieuwe Verpackungsrecht-Durchführungsgesetz (VerpackDG) in werking getreden. De nieuwe regels hebben gevolgen voor vrijwel de volledige levenscyclus van verpakkingen: van ontwerp en materiaalkeuze tot etikettering, recycling en afvalbeheer De regels richten zich niet alleen op primaire productverpakkingen, maar raken in de praktijk vooral ook (om)verpakkingen: verzenddozen, opvulmateriaal, geschenk- en marketingverpakkingen, en andere extra lagen rond het product. Voor bedrijven, en met name voor internationale ondernemingen, heeft dit ingrijpende gevolgen voor het ontwerp van verpakkingen, de logistiek en de compliance.

1. Kern van de nieuwe regels: minder en beter recyclebare (om)verpakkingen

De Europese verpakkingsverordening heeft twee hoofddoelen: minder verpakkingsafval en een hogere mate van recycling. Dit raakt omverpakkingen direct, omdat die vaak volumineus zijn, relatief kort worden gebruikt en een aanzienlijke afvalstroom veroorzaken.
De belangrijkste elementen zijn:
• EU-brede uniforme etikettering
Alle verpakkingen – inclusief omverpakkingen en verzenddozen – moeten vanaf 2028 een geharmoniseerde EU‑brede etikettering hebben met betrekking tot recycling en correcte afvalscheiding. Dit betekent dat bedrijven hun huidige labels en pictogrammen moeten herzien.
• Strenge eisen aan materiaal en ontwerp
Verpakkingen moeten zodanig worden ontworpen dat moeilijk te recyclen kunststoffen en bepaalde gevaarlijke stoffen, zoals PFAS, niet meer worden gebruikt. Omverpakkingen met complexe materiaalcombinaties (bijvoorbeeld gelamineerde kunststoffen, met coatings of speciale folies) moeten worden vermeden.
• Beperking van oververpakkingen
De nieuwe regels richten zich expliciet op verpakkingen die onnodig groot of zwaar zijn. Praktijken zoals overmatige luchtkussens, dubbele dozen, valse bodems en andere vormen van “lucht verpakken” of visuele vergroting van het product worden ingeperkt. Dit treft met name omverpakkingen in e‑commerce, marketingverpakkingen en geschenkverpakkingen.

2. Gevolgen voor bedrijven: ontwerp, logistiek en administratie

De nieuwe regelgeving heeft tot gevolg dat veel bedrijven hun volledige verpakkings- én omverpakkingsstrategie moeten herzien: dunner karton, minder lagen, alternatieven voor plastic opvulmateriaal en standaardisatie van doosformaten. De bedrijven moeten ervoor zorgen dat ook hun omverpakkingen qua afmeting en gewicht in verhouding staan tot het product (geen overdimensionering), waar mogelijk uit goed te recyclen mono‑materialen bestaan, en geen verboden of sterk beperkende stoffen, zoals bepaalde PFAS, bevatten.
De Europese verordening gaat gepaard met aanzienlijke administratieve verplichtingen. Wie kartonnen dozen en andere verzendverpakkingen in de EU in omloop brengt, moet kunnen documenteren hoe deze verpakkingen kunnen worden gerecycled en afgevoerd, en dat in alle álle lidstaten waar geleverd wordt. Dit treft vooral webshops en platformen die naar meerdere EU‑landen verzenden, logistieke dienstverleners die verzendverpakkingen ontwerpen of selecteren en internationale merken met uniforme omverpakking voor de hele EU.

3. Specifieke uitdagingen voor buitenlandse en grensoverschrijdend actieve ondernemingen

Voor internationale bedrijven, vooral kleinere online‑handelaren, zijn de nieuwe regels zowel juridisch als praktisch uitdagend omdat er voor iedere lidstaat nationale uitvoeringsvoorschriften blijven bestaan. Zo heeft Duitsland met het ”Verpackungs-recht‑Durchführungsgesetz” een eigen uitvoeringswet die tegelijk met de Europese verordening in werking is getreden. Buitenlandse ondernemingen moeten dus niet alleen de EU-regels, maar ook de specifieke nationale implementatieregels kennen en naleven.
Omdat omverpakkingen vaak als “secundair” worden beschouwd, is het risico groot dat bedrijven de strengere ontwerp- en etiketteringsregels hier juist over het hoofd zien. Dit geldt in het bijzonder voor:
– standaard verzenddozen die naar meerdere landen worden verstuurd;
– branding- en marketingomverpakkingen (limited editions, gift boxes);
– contractverpakkers die voor meerdere buitenlandse opdrachtgevers werken.
Het niet-naleven van de regels kan leiden tot sancties, verkoopverboden of de noodzaak om grote hoeveelheden verpakkingsmateriaal voortijdig af te schrijven.

4. Praktische aandachtspunten voor bedrijven

1. 1. Voor bedrijven die in de EU actief (willen) zijn, is een gestructureerde aanpak belangrijk. Enkele praktische stappen:
      Verpakkingsaudit uitvoeren
      Breng alle gebruikte primaire verpakkingen én omverpakkingen in kaart: materialen, afmetingen, gewicht, gebruikte coatings en opvulmaterialen.
   2. Toetsen aan nieuwe ontwerp- en volumeregels
      Controleer of verpakkingen niet als “overdimensioneerd” kunnen worden aangemerkt en of er verboden of moeilijk recyclebare materialen worden gebruikt.
   3. Uniforme EU‑etikettering implementeren
      Ontwikkel een standaard set recycling- en sorteersymbolen die op alle (om)verpakkingen kan worden toegepast, conform de geharmoniseerde EU‑vereisten.
   4. Compliance‑processen en documentatie stroomlijnen
      Richt interne processen zo in dat per land inzichtelijk is welke verplichtingen gelden en hoe kan worden aangetoond dat verpakkingen en omverpakkingen aan de regels voldoen.
   5. Samenwerking met verpakkingsleveranciers en logistieke partners
      Betrek leveranciers en fulfilment‑partners tijdig, zodat verpakkingsontwerp, materiaalkeuze en logistieke processen op elkaar worden afgestemd.

Conclusie

De nieuwe Europese verpakkingsverordening maakt van omverpakkingen een volwaardig compliance‑onderwerp. Met strengere eisen aan ontwerp, materiaalgebruik, etikettering en volumebeperking, én hogere recyclingquota voor kunststoffen, worden bedrijven gedwongen hun hele verpakkings- en verzendstrategie te herzien. Voor buitenlandse en grensoverschrijdend actieve ondernemingen brengt dit extra administratieve lasten met zich mee, maar wie tijdig inzet op slimme, materiaalzuinige en goed recyclebare omverpakkingen kan zich onderscheiden – zowel juridisch robuust als commercieel aantrekkelijk.